Evaluatie 7Dingen Leiden: de enquete en de ervaring van de coaches

Pff, 7Dingen is klaar! Wat zijn we er druk mee geweest de afgelopen maanden. Wij (James, Michiel, Peter, Laurens, Matthias en Anneke) hebben er van genoten; het was echt hartststikke leuk om deze cursus te maken en te begeleiden.

Nu 7Dingen achter de rug is, is het tijd om even stil te staan bij de ervaringen van deelnemers en coaches.
Er zijn 91 interne deelnemers gestart met de cursus. Er waren ook 12 deelnemers van buiten de Leidse bibliotheken. Van de interne deelnemers haalden er 30 de eindstreep: zij hebben alle opdrachten uitgevoerd. Gedurende de cursus hebben we geregeld deelnemers opgepord; dat had effect, maar niet bij iedereen. Van de mensen die afhaakten gaf de grote meerderheid aan dat zij vanwege tijdgebrek niet meer verder gingen. Overigens waren er ook superenthousiastelingen: op zondag werden er soms wel 20 blogs geschreven. Dan was dan wel op regenachtige dagen, want naarmate de zon meer scheen werd het aantal bijdragen in het weekend kleiner. 😀 We hebben het idee dat veel mensen iets (of veel) geleerd hebben en dat er tegelijk een soort verbondheid over de locaties heen ontstaan is.

De coaches hebben in roosterdienst vragen beantwoord en mensen verder op weg geholpen. Er werden bijna 200 mails verwerkt, 33 vragen via het forum beantwoord, er was een vaste huiswerkclub op woensdagmorgen en James had zo zijn eigen klantjes aan zijn buro.

Op de NING speelde zich van alles af. Er werden vriendschappen vastgelegd, Bas organiseerde een foto-wedstrijd (de mooiste profielfoto) en Luthien startte een vrolijke discussie over digitaal punnikken.
In de weblogs kwamen we van alles te weten over de hobby’s van collega’s. Het tuintje van Marian werd voorzien van leuke plantjes, Joke kreeg haar schelpen en we brengen nu allemaal strandzand mee voor Leendert! Puppies, oudere hondjes en kleinkinderen, de nieuwe fiets van Ruben, we hebben ze leren kennen. Maar er waren ook veel serieuze bijdragen over de toepassingen, over mogelijkheden in de Leidse bibliotheek of over de frustraties die men opliep. En we hebben nu allemaal een hele batterij inlogaccounts om te onthouden!

Na afloop van de cursus 7Dingen hebben we de deelnemers via een korte enquete gevraagd naar hun mening over de cursus. Van de 91 interne deelnemers vulden er 44 de enquete in.

Ruim 80% van de ondervraagden besteedde maximaal 2 uur per week aan de verschillende onderdelen; er was 1 deelnemer die meer dan 4 uur per week eraan kwijt was. Bijna 90% vond het een zinvolle tot zeer zinvolle cursus; slechts 5 deelnemers vonden het niet zo zinvol. De meningen over de moeilijkheidsgraad liepen uiteen. 37% vond het gemakkelijk, 57% gemiddeld moeilijk, en 5% (2 personen) vond het moeilijk.
Ruim 60% van deelnemers had de hulp van de coaches niet nodig, maar zij die het nodig hadden vonden die hulp voldoende. De vragen over de toepassingen die in de cursus aan bod kwamen geven we hieronder in een tabel weer. Het gaat hierbij om aantallen deelnemers.  

  Al in gebruik

Blijft voor
werk gebruiken 

Zinvol   Prive  Opdracht uitgevoerd
Gmail   23  13  5  26  
 Blogs  15  23  16  14  84
 RSS  17  26  20  23  60
 Delicious  7  2  4  8  50
 LibraryThing  9  4  5  9  50
 Wiki  9  17  17  8  45
 Intranet UBL  19  25  11    
 LinkedIn  17  16  3  13  47
 Bibliotheek2.0  11  17  8  3  30

Vermeldenswaardig is een van de opmerkingen die werd toegevoegd: "eindelijk weer eens iets opgestoken waar mijn kinderen nog nooit van gehoord hadden!"

De feestelijke afsluiting van 7Dingen

Ter afsluiting van de cursus 7Dingen in Leiden was er op 20 mei een feestelijke bijeenkomst voor alle deelnemers. Ruim 40 mensen deden enthousiast mee aan het uitwisselen van ideeën. Wat kunnen we met al die web2.0 dingen in de Leidse bibliotheken? De discussie werd geleid door Michiel Cock, waarna Kurt De Belder zijn licht liet schijnen over de hersenspinsels die de revue passeerden. Dat waren er heel wat! Kurt reageerde enthousiast op al deze bijdragen. Hij ziet wel wat in de volgende zaken:

– Verrijking van de catalogus met informatie uit web2.0 bronnen, zoals LibraryThing en Amazon
– Items uit de Bijzondere Collecties via Wikipedia meer in het zonnetje zetten
– Flickr inzetten voor items uit de Bijzondere Collecties, waar we nog niet genoeg over weten
– Communities inrichten voor academische communicatie
– 7Dingen-café: een paar keer per jaar komen we bij elkaar in informele sfeer en wisselen we nieuwe ontwikkelingen in web2.0-sfeer uit
– weblogs, natuurlijk! Maak ze persoonlijk, maar stroomlijn het. Ga efficient met je tijd om!

Naast deze serieuze plannetjes waren er ook wilde ideeën, zoals boeken die Twitteren dat ze uitgeleend zijn, of "ik ben al drie weken te laat"!

Het gezamenlijke wiki-vervolgverhaal was door Paula in een uniek boekje uitgegeven. Het bizarre verhaal waarin de hoofdpersoon in de loop van de tijd van man vrouw werd, en weer man, speelt zich onder andere af in de UBL tuktuk en in de kelders van de UB. Het boekje is voor de liefhebbers via printing-on-demand beschikbaar. Een beetje knippen, vouwen en nieten en klaar is je boekje!

Voordat we aan de taart begonnen werd de iPod verloot onder de deelnemers die de eindstreep hadden gehaald. Jan van Laar was de gelukkige winnaar!

Wie we helemaal zijn vergeten te noemen in alle feestvreugde zijn de test-deelnemers. Maike Dulk (Luthien) en Jeanet Cambier doorliepen ieder onderdeel van de cursus twee weken voordat we het publiceerden voor de grote groep deelnemers. Zij haalden met grote nauwkeurigheid alle foutjes en onduidelijkheden eruit. Heel veel dank daarvoor!  

Tijdend de bijeenkomst hebben jullie Luthien/Maike driftig zien typen. Zij heeft een prachtige mindmap gemaakt van alle ideeen die voorbij kwamen. Sommige ideeen waren mooi beschreven in blog. Als dat het geval was, dan heeft Maike een link aangebracht naar het betreffende stukje. Je kunt dat zien als er een klein rood pijltje in de mindmap staat.

Tijdens de bijeenkomst werd gevraagd of wij de 7Dingen weblog (waar je nu bent) en de NING (www.7dingen.ning.com) in de lucht willen houden. Natuurlijk doen we dat; sterker nog, we zullen er zo nu en dan nog wel eens wat bijplaatsen. Er zijn geregeld nieuwe toepassingen, hype of nuttig, en die kunnen we via het weblog met jullie delen. Laat daarom deze weblog in je RSS-reader zitten en lees zo nu en dan je Gmail.

Foto’s van de bijeenkomst zijn door Paula op Flickr geplaatst.

Pauzeprogramma: Flickr en Picasa

Voor de liefhebbers: foto’s en plaatjes op internet.

In dit pauzeprogramma van 7Dingen leer je hoe je foto’s op internet kunt opslaan en delen met anderen. De meeste aandacht besteden we aan Flickr omdat dit de grootste fotosite is. Maar ook Picasa is erg handig, zeker nu je een Google-account hebt. Die behandelen we daarom ook.  Deze les bevat geen opdracht en telt niet mee voor de iPod.  

Flickr
Je foto’s opslaan, zoeken, sorteren en delen? Met Flickr kan het allemaal. Met een Flickr-account kun je meerdere albums (sets) aanmaken, je foto’s voorzien van trefwoorden (tags) en ze beschikbaar stellen voor anderen. Ook bestaat de mogelijkheid om samen met anderen, bijvoorbeeld naar aanleiding van een feest of rondom een onderwerp, een album (group) te delen en deFlickr foto’s van commentaar te voorzien. Je kunt familie en vrienden toevoegen aan je ‘contacten’ waardoor je een netwerk creëert en/of foto’s alleen zichtbaar maakt voor een selecte groep. Flickr is (nog) niet beschikbaar in het Nederlands.

Flickr biedt op haar site de Magical Feature Tour aan, waarin vrijwel alle functies van het online fotoalbum voorbij komen. Aan het einde van de tour vind je de mogelijkheid om een Flickr-account aan te maken.

Gebruik het zoekvakje op de homepage van Flickr om te zoeken naar foto’s. Zoek op een naam, onderwerp etc. Gebruik de verschillende categorieën van de zoekfunctie: Photo’s, Groups en People. En wat is bijvoorbeeld het verschil tussen ‘full text’ en ‘tags only’? Het menu ‘Explore’ biedt verschillende leuke mogelijkheden. Zo kun je met World Map zoeken naar foto’s die in een bepaalde plaats of land gemaakt zijn.

Kijk eens bij de indrukwekkende – door lokale historici – verzamelde foto’s van D-day in Normandië.

Of bij de Library of Congress.meer informatie Bekijk bijvoorbeeld ook het daarmee samenhangende project van Flickr Commons en de rol die het taggen daarin heeft.

Ook de Universiteitsbibliotheek Leiden heeft een aantal foto’s op Flickr geplaatst.

Zonder account kun je geen foto’s uploaden en soms geen commentaar geven. Wil je alle mogelijkheden zien van Flickr? Zelf een foto uploaden en taggen? Een set maken? Op bijvoorbeeld FlickrCC vind je rechtenvrije afbeeldingen die je kunt gebruiken als je zelf geen digitale foto’s hebt.


Open een Flickr-account


– ga naar Flickr, klik op ‘Create your account’ (dit is een Yahoo! ID omdat Flickr sinds kort eigendom is van Yahoo);
– klik linksonder bij ‘Don’t have a Yahoo ID?’ op ‘sign up’;
– vul alles in en klik op ‘Create my account’;
– klik op de volgende pagina onder ‘Ready to experience Flickr’ op ‘continue’;
– log in met je Yahoo-password;
– in het volgende scherm van Flickr klik je op ‘create a new account’ en eindelijk is het zover:

Publiceer foto’s

– kies ‘Upload your first photo’;
– klik op ‘choose photos’. Gebruik het verkennerscherm om een of meer (houd CTRL ingedrukt) foto’s te selecteren;
– kies of je de foto’s zichtbaar wilt maken voor iedereen, privé of familie/vrienden
– na het uploaden kun je ‘tags’ en een beschrijving toekennen aan je foto’s. Met de ‘Add tags’ button onder ‘Batch operations’ voeg je in een keer tags toe aan alle zojuist geüploade foto’s. Je kunt ook per foto afzonderlijk titels, tags of een beschrijving toevoegen 
– met ‘save this batch’ sluit je de procedure af en heb je de foto’s in je album geplaatst.

Picasa Webalbums

Met je Google-account kun je direct gebruik maken van de Google dienst Picasa Webalbums. Met de speciale Picasa Software kun je op je pc foto’s zoeken, beheren en direct uploaden naar Picasa Webalbums. Deze software kan je niet binnen de Universiteit Leiden downloaden, maar thuis moet dat geen probleem zijn. Met de functie ‘foto’s uploaden’ kun je ook zonder deze software een webalbum maken. Albums zijn simpel te delen met anderen door een e-mail te sturen met het webadres van je album. 7Dingen heeft een klein album gemaakt met opvallende plaatjes. Je krijgt gratis 1024 MB opslagruimte (zo’n 350 foto’s van gemiddelde kwaliteit), tegen betaling is meer ruimte verkrijgbaar. Vanuit iGoogle kan je altijd bij je fotoalbums.

Alternatieve fotosites:

Photobucket :10.000 foto’s
Webshots :1000 foto’s
Mijn Album :500 MB

Pauzeprogramma: Twitteren

Op veler verzoek een extra lesje Twitteren. Dit onderdeel valt buiten het programma; het is voor de liefhebbers. De coaches nemen ook een weekje vrij, dus Twitteren gaat zonder begeleiding, maar gelukkig is het allemaal erg eenvoudig.

Wat is Twitter?
Twitter is een internetdienst waarbij gebruikers korte berichtjes (tweets) uitwisselen. Het wordt ook wel eens microbloggen genoemd. De berichtjes kunnen maximaal 140 karakters lang zijn. Veel berichtjes geven antwoord op de vraag: "wat doe je nu"? Maar er zijn ook berichtjes waarin een mooie site wordt gemeld of een ander nuttige tip wordt doorgegeven. Wikipedia beschrijft uitgebreider wat twitteren inhoudt.

Het is rijp en groen door elkaar. Je ziet dat er rondom bepaalde onderwerpen groepjes twitteraars actief zijn, die elkaar vaak in het dagelijks leven niet kennen maar op een zeer amicale manier met elkaar omgaan en informatie uitwisselen. Soms wordt twitteren ingezet om de bevindingen van een congres te bundelen; een verslag is het niet te noemen maar toch krijg je snel een beeld van de inhoud van zo’n studiedag of congres. Er zijn ook technieken die dit dan weer grafisch mooier maken, de zogenaamde twitterfonteinen.

Twitteren is erg "in". Je kunt geen krant openslaan of weblog volgen of het gaat erover. Het is op dit moment nog niet duidelijk of het een hype is (gaat weer over) of een toepassing die zich blijvend gaat nestelen in het web2.0 domein. Deskundigen neigen naar het laatste.

Zelf twitteren
Neem een gratis account via Twitter.com en je kunt meteen van start. Je kunt via je computer of via je mobiele telefoon (SMS) twitteren. Op de site van Twitter staat een klein tekstvakje waar je in kunt typen. Dat werkt erg handig maar als je snel op je mobiel typt kan dat natuurlijk ook.

Anderen volgen
Je kunt niet alleen "uitzenden" maar ook ontvangen. Je kunt de tweets naar je mobiele telefoon laten sturen, maar dat leidt al snel tot een overvolle telefoon. Het is beter om de tweets via je computer, direct op de twitter-site of via een RSS te volgen. Je moet je dan abonneren op de tweets van anderen. In twittertaal heet dat Followers en Following (hier dus geen vrienden!) Op de site van Twitter zie je een kopje: find people. Dat kan je gebruiken om andere twitteraars te vinden. In Nederland is Maxime Verhagen een bekende twitteraar. Maar je kunt ook kijken naar échte beroemdheden zoals Paris Hilton (de link naar deze dame wordt door de Leidse weblogpolitie niet toegestaan!)) of Lance Armstrong (met gebroken sleutelbeen twittert hij nu linkshandig!). Veel van deze beroemdheden twitteren niet zelf, maar hun publiciteitsmensen verzorgen de tekstjes.

Bibliotheken en twitteren.
In Nederland is een groep twitteraars rondom bibliotheekonderwerpen actief: je kunt ze vinden op het NL biblioblog: http://nlbiblioblogs.pbwiki.com/Twitter. Je kunt ook de Library of Congress twitter volgen. Een van onze collectiespecialisten twittert ook, onder schuilnaam. Raden maar!
Er is een hele pagina beschikbaar over de mogelijkheden die twitteren biedt voor bibliotheken.

Zoeken in twitter
Je kunt zoeken naar onderwerpen in Twitter via de knop Search; die is verdekt opgesteld helemaal onderaan de pagina. Daarom geven we hier ook de link naar deze knop. Je kunt hier zoeken naar woorden als "bibliotheken" of "Universiteit Leiden" en je krijgt een overzicht van alle tweets over dat onderwerp.

Je kunt ook zoeken naar een bepaalde groep twitteraars, bijvoorbeeld naar sterren of politici of mensen die over koken twitteren. Gebruik daarvoor een Twitterdirectory zoals Twellow of Wefollow.com.

Twitteren in de media 
Twitteren is "hot". De afgelopen periode zijn er diverse berichten over twitteraars in de kranten verschenen. Hierna een kleine greep uit het nieuws.

– Maxime Verhagen kreeg op zijn kop omdat hij een foto van het kabinetsberaad in het rond twitterde.

– Arend Jan Boekestijn moest zijn excuses maken nadat hij chinezen in een tweet spleetogen had genoemd.

– Ronald Giphart werkt aan een Tweetroman

Jacco de Boer twitterde als verslaggever live tijdens een rechtszaak

En voor de criticasters een leuk filmpje!

YouTube Preview Image

Week 4: Deel je favorieten op Delicious

Delicious

Waarom? Altijd en overal toegang tot je favorieten.. en meer.  

Bookmarking
Delicious is een online manager voor bookmarks (favorieten). Door het verzamelen van je favorieten in een webpagina kun je ze overal raadplegen en ben je niet afhankelijk van een specifieke werkplek of pc. Door middel van het toevoegen van trefwoorden (‘tags’) zijn je favorieten te categoriseren en organiseren. Delicious biedt de mogelijkheid om twee ‘knoppen’ toe te voegen aan je browser waarmee je handig een website op je favorietenpagina kunt zetten en direct kunt voorzien van tags.

 

Tags
Taggen kun je vergelijken met het toekennen van trefwoorden, maar dan zonder voorgeschreven termen. Iedere gebruiker van Delicious is vrij om een website te beschrijven met de tags die voor haar/hem betekenisvol zijn. Door dit persoonlijk taggen worden sommige (veelgebruikte) websites omgeven door grote ‘tagclouds‘. Bekijk bijvoorbeeld de omvangrijke tagcloud voor de website Flickr.

Social network
Binnen Delicious kun je zien wie dezelfde website(s) heeft toegevoegd aan zijn favorieten en welke websites binnen het Delicious-netwerk ‘getagd’ zijn met dezelfde tag die jij gebruikt hebt. Zo kun je andere interessante favorietenverzamelingen opsporen. Het is ook mogelijk om je te abonneren op een tag (b.v. de tag 7dingen). Hierdoor is te zien welke nieuwe favorieten door alle of een specifieke gebruiker getagd worden met dezelfde tag, dat kan uiteraard door middel van RSS. Daarnaast is het nog mogelijk om een netwerk te vormen met andere gebruikers. Kortom te veel om op te noemen.

Er is geen Nederlandstalige versie van Delicious beschikbaar.

7dingen heeft een eigen favorietenverzameling aangelegd op Delicious.

opdrachtOpen een account, importeer je al bestaande favorieten of start een nieuwe verzameling. Organiseer je verzameling met tags! Schrijf op je blog over de bruikbaarheid van Delicious of over de wijze waarop 7dingen zijn favorieten getagd heeft. [Toegevoegd op 24 maart: je mag ook je netwerk in Delicious uitbreiden met 7Dingen – delicious. Je wordt dan "fan" van 7Dingen in Delicious]

 

Een account aanmaken en het toevoegen van links 
Maak op http://delicious.com een nieuw account aan door op ‘Join now’ te klikken. Wanneer je bent ingelogd kun je beginnen met het toevoegen van links. Dit kun je in Internet Explorer doen door een knop "Bookmark on Delicious" toe te voegen. Volg de onderstaande stappen:

Om ervoor te zorgen dat de menubalk voorbereid is:

  1. Klik met de rechtermuisknop op een willekeurige plaats in de menubalk van de browser.
  2. Vink in het menu dat verschijnt de optie "Links" of "Koppelingen"  aan.
  3. Klik met de rechtermuisknop nogmaals op een willekeurige plaats in de menubalk van de browser.
  4. Vink in het menu dat verschijnt de optie "Lock the toolbars" of  " De werkbalken vergrendelen" uit.

Om de knoppen toe te voegen:

  1. Volg de instructies op deze webpagina. Er worden hier specifieke instructies voor verschillende webbrowsers gegeven. Gebruik op je werkplek de instructies onder Internet Explorer (Manual).
  2. In Internet Explorer kan het zijn dat je deze waarschuwing te zien krijgt:
    "You are adding a favorite that may not be safe. Do you want to continue?" of "U voegt een favoriet toe die mogelijk niet veilig is. Wilt u toch doorgaan?"

    Klik op "Yes" of "Ja"

  3. Plaats de link in de map met de naam "Links" of "Koppelingen"

Als je de "Bookmark on Delicious" knop nog niet ziet, kan dat te maken hebben met een gebrek aan ruimte in de menubalk. Je maakt de menubalk groter door de muis over de onderkant van de menubalk te bewegen (de cursor verandert dan); sleep hierna de cursor naar beneden.

Hierna moet in de menubalk van Internet Explorer onder "Links" of "Koppelingen" een knop zichtbaar zijn met de tekst "Bookmark on Delicious". Wanneer je in de browser een website hebt geopend die je wilt toevoegen aan je verzameling in Delicious, kun je simpelweg op deze knop klikken. Je moet hiervoor wel ingelogd zijn in Delicious.  

Firefox of Internet Explorer met meer rechten? Zo kan het ook!
Als je op een andere computer dan die op je werkplek met Delicious wilt werken, dan is er nog een andere mogelijkheid om knoppen te installeren. Je hebt dan wel meer rechten nodig dan je op een standaard-werkplek hebt. In plaats van een link bij je favorieten krijg je dan een nieuwe werkbalk met echte knoppen. Er zijn verschillende versies voor Firefox en voor Internet Explorer.

Importeren van je bestaande favorieten
Wanneer je al – in bijvoorbeeld Explorer of Firefox – een lijst met favorieten (bookmarks) hebt samengesteld kun je deze importeren in Delicious:

Je vindt de mogelijkheid rechts bovenin onder ‘settings’ en vervolgens ‘importeren’. Volg de instructie van Delicious op. De oorspronkelijke lijst favorieten in je browser blijft natuurlijk gewoon bestaan.

Werkwijze
De geïmporteerde favorieten krijgen automatisch een tag aan de hand van de naam van het mapje uit de lijst waar ze oorspronkelijk in geplaatst zijn. Had je dus al een goed gestructureerde lijst favorieten met (sub-)mapjes, geef ze dan niet allemaal de tag ‘imported’ zoals Delicious suggereert. Laat het veld leeg.
Bij een ongestructureerde lijst is het wel handig. Je kunt dan al je oude favorieten met de tag ‘imported’ later voorzien van meer onderscheidende tags.

Gemakshalve kun je de favorieten automatisch door Delicious laten voorzien van tags. Denk hier goed over na want je geeft de indeling uit handen en bovendien zullen de tags Engelstalig zijn.
Standaard worden je favorieten na het importeren als ‘private’ aangewezen. Handig, want je kunt ze nu voor je ze ‘shared’ maakt eerst voorzien van de juiste tags.

Is het resultaat van het importeren niet naar wens? Verwijder alle geïmporteerde favorieten en doe het opnieuw!

Netwerk
Ga naar tabblad ‘your network’ om Delicious-gebruikers toe te voegen aan je netwerk. Vul rechts 7dingen in en klik op ‘Add’. Je mag natuurlijk ook andere gebruikers (deelnemers, vrienden, bekenden) aan je netwerk toevoegen.

Nog eens, maar dan op een andere manier? Bekijk de video Social bookmarking in Plain English. 

———
Extra!

Delicious op je blog
Wil je de bezoekers van je blog attenderen op je recent toegevoegde favorieten? WordPress biedt een speciale Delicious-widget. Je kunt aangeven hoeveel favorieten er getoond worden en zelfs specificeren naar tag(s). Het invoeren van je Delicious username is voldoende om deze widget te activeren.
De Leidse weblogs bevatten geen speciaal Delicious-pagina element.

Mashups
Delicious biedt de mogelijkheid om toepassingen (mashups) te ontwerpen waarbij gebruik gemaakt mag worden van de gegevens van Delicious. Bekijk bijvoorbeeld met wie je een netwerk-relatie hebt met de ‘Delicious network explorer‘ (let op! klik op ‘Explore network!’, een enter werkt niet). Zoek eens op ‘7dingen’. Zoek gelijksoortige websites met Similicio.us, gebaseerd op favorieten en tags van Delicious-gebruikers. Voor Firefox-gebruikers bestaat er de add-on Delicious Bookmarks.


Enkele alternatieve bookmarksites:

Week 9: Wat kunnen we er in Leiden mee?

Bibliotheek2.0 en de mogelijkheden in Leiden.

De moderne bibliotheek is niet alleen een fysieke bibliotheek waar gebruikers heengaan (zowel online als in de echte wereld), maar zal tevens de diensten aanbieden op de (virtuele) plekken waar gebruikers zijn. En de moderne bibliotheek maakt gebruik van de Web 2.0 tools waar zij (die gebruikers) al vertrouwd mee zijn.

Velen redeneren dat Bibliotheek 2.0 meer is dan alleen een term om nieuwe Web 2.0 technologiën in een bibliotheeksetting te plaatsen. Het is tevens een term die gebruikte kan worden om een bepaald bewustzijn van de (digitale) veranderingen om ons heen waar te nemen en daar ook actief in mee te willen gaan. Een gedragsverandering dus!

Anderen daarentegen, vinden dat de bibliotheek altijd al 2.0 is geweest: samenwerkend, publieksvriendelijk en gastvrij.

Hoe het ook zij en welke kant de discussie ook uit zal gaan, iedereen die het bibliotheekwezen van nabij volgt, is er van overtuigd dat de bibliotheek van morgen (of over vijf of tien jaar) er totaal anders uit zal zien dan de bibliotheek van vandaag. En dat geldt ook voor het werken in de bibliotheek.

Opdracht
opdracht
Schrijf een blogpost waarin je je gedachten weergeeft over de mogelijkheden van bibliotheek2.0 toepassingen in de Leidse universitaire bibliotheken. Je kunt ook één idee uitwerken. Een goed idee zal worden vermeld op onze afsluitende middag. Dit is de laatste opdracht die meetelt voor de iPod competitie

Achtergrondinformatie

De term Library 2.0 is in de Verenigde Staten bedacht en het is dan ook niet verwonderlijk dat de meeste literatuur over dit onderwerp daar is gepubliceerd.

Als het je niet teveel moeite kost kun je onderstaande artikelenreeks eens bekijken, die zijn verschenen in een speciale newsletter van het Amerikaanse OCLC:

In het Nederlands besteden een aantal bibliobloggers regelmatig aandacht aan Bibliotheek 2.0. Kijk maar eens op deze weblogs naar de term bibliotheek 2.0:

Momenteel zijn er twee online communities zeer actief op het gebied van Bibliotheek 2.0. Je kunt de discussies en ideëen vrij bekijken, maar om mee te doen kan je het beste lid worden:

  • library20.ning.com, een internationale netwerk van bibliothecarissen
  • bibliotheek20.ning.com, een Nederlands netwerk van bibliothecarissen, werkzaam in allerlei bibliotheektypen. Inmiddels 2700 leden!

Voorbeelden van bibliotheken2.0 

Week 7: Werk samen op het intranet

Waarom?

Op het Intranet van de bibliotheken van de Universiteit Leiden (UBL) kun je gemakkelijk informatie delen met je collega’s.

In de UB Leiden wordt op dit moment hard gewerkt aan de inrichting van het intranet. Dit intranet is bedoeld voor alle bibliotheekmedewerkers van de Universiteit Leiden. Binnen het intranet kun je een groot aantal van de onderwerpen toepassen die eerder in deze cursus aan bod zijn gekomen, zoals webblogs, RSS, wikis en discussieren via forums. In tegenstelling tot de websites die eerder in deze cursus zijn besproken zijn deze toepassingen niet voor iedereen toegankelijk, maar alleen voor diegenen die toegang hebben tot het intranet. Het intranet zal in Leiden onder meer worden gebruikt voor het verspreiden van nieuwsberichten voor bibliotheekmedewerkers, en het bieden van toegang tot relevante documenten, procedures en vergaderstukken. Er zal op het intranet eveneens een forum te vinden zijn voor discussies over bibliotheekzaken, en een “smoelenboek” met alle collega’s.

Op dit moment is het intranet goed toegankelijk voor medewerkers die via een VUW-werkplek werken. Voor anderen hebben we de toegang geregeld, maar in de praktijk blijken er soms nog wat haperingen te zijn. We vragen je om ons te melden (via7dingen@gmail.com) als je problemen hebt om op het intranet in te loggen. Samen met de intranetbeheerders kunnen we dan kijken of jouw probleem oplosbaar is.

Opdracht
opdracht
Bezoek h
et intranet van de bibliotheken (UBL), maak je persoonlijke pagina aan, en geef aan wie je collega’s zijn. Schrijf over je ervaringen op je weblog.  

Het intranet van de UBL is bereikbaar via de volgende URL: https://portal.vuw.leidenuniv.nl/sites/UBLIntranet. Wanneer je al bent ingelogd op je werkplek krijg je ook automatisch toegang tot het intranet. Deze website is ook bereikbaar buiten de UB Leiden. Je moet dan wel inloggen met je VUW-account én je moet voor je naam VUW plaatsen. Mocht het je niet lukken om het intranet te bereiken vanaf een plek buiten de UB, probeer het dan vanaf je Remote Werkplek.Op de startpagina van het intranet vind je onder de introductietekst een forum, en in het menu rechts vind je een aantal links.

Het intranet geeft in Firefox nog een aantal problemen. Het advies is dan ook om Internet Explorer te gebruiken om het intranet te bezoeken.

Onder de tab "IntranetHulp"kun je vragen stellen over het gebruik van het UBL Intranet.

Mijn site
Op dit intranet heeft iedere medewerker een eigen site. Je kunt deze persoonlijke site openen door op “My Site” (rechtsboven) te klikken. Op deze pagina kun je een eigen profiel aanmaken. Je kunt hierbij iets over jezelf vertellen. De profielpagina kan alleen worden bekeken door medewerkers van de bibliotheken van de Universiteit Leiden. Klik om je profiel aan te passen eerst op “Describe yourself”. Onder “About me” kun je een korte tekst plaatsen, en onder “Picture” kun je een profielfoto uploaden. De pagina biedt ook de mogelijkheid om meer gedetailleerde informatie op te geven, zoals “Skills”, “responsibilities”, “Birthday”. Bij een aantal van deze velden kan ook worden ingeuld wie die informatie te zien krijgt: iedereen (Everyone), alleen je naaste collega’s (Only my Colleagues) of alleen jezelf (Only me). 

Bloggen
Klik om een weblog te starten op het tabblad ‘Create Blog’, dat rechts in het venster staat. Klik vervolgens, in het venster dat wordt geopend, op ‘Create a post’. Op het scherm dat hierna verschijnt kun je vervolgens een artikel intypen. Bij iedere ‘post’ moet ook verplicht een titel worden ingevuld. Je kunt drie standaardcategorieën voor de blog-post gebruiken: ‘Personal’, ‘Work’ en ‘Other’. Deze blog kan alleen worden gelezen binnen het Leidse intranet, en alleen collega’s kunnen reacties toevoegen.

Toevoegen collega’s
Klik op “My Site” (rechtsboven) en vervolgens op “Colleagues”. Er verschijnt dan een scherm met daarin links naar de persoonlijke pagina’s van andere medewerkers. Als je nog geen collega’s hebt toegevoegd is deze pagina nog leeg. Klik op dan op ‘Add Colleagues’. Geef na “Type Names” de naam van de collega die u wilt toevoegen. Je kunt ook meerdere namen tegelijkertijd opgeven. Deze name moeten dan worden gescheiden door een puntkomma. Controleer vervolgens de juistheid van de ingetypte namen door op het icoon met het vinkje rechtsonderaan te klikken. Als je op het rechtericoon klikt (het boekje) kunt je ook zoeken naar collega’s. Als je vervolgens klikt op ‘OK’ wordt deze persoon aan de lijst met collega’s toegevoegd.

Waarschuwingen 
Om goed op de hoogte te kunnen blijven van de laatste toevoegingen op het intranet kun je “waarschuwingen” (in het Engels: “alerts”) plaatsen op een bepaalde pagina. Je kunt bijvoorbeeld instellen dat je een e-mail ontvangt wanneer er op een specifieke pagina iets is veranderd. Klik, om deze waarschuwingen in te stellen, op “mijn instellingen” in het drop-down menu achter je naam rechtsboven in het scherm. Kilk vervolgens op  “mijn waarschuwingen”. In de schermen die volgen kun je vervolgens opgeven hoe je op hoogte wilt worden gehouden van wijzigen op de intranetsite. Let er wel op dat waarschuwingen alleen aangemaakt kunnen worden voor het actieve onderdeel van de site (dat  tabblad dat is geselecteerd). Als je dus bijvoorbeeld een alert op "Aankondigingen" maakt binnen de Introductiepagina, betekent dat nog niet dat je een waarschuwing krijgt als er een nieuwe Aankondiging op N1B wordt geplaatst!

Week 8: Deel je kennissen in netwerken

Al sinds het begin van het internet, komen mensen online bij elkaar rond een onderwerp dat hen bindt. Zo ontstonden de eerste bulletinboards voor computeraars, enige tijd later gevolgd door de nieuwsgroepen op Usenet en de forums die zich nestelen binnen websites of een zelfstandig leven leiden.
Mensen hebben duidelijk een behoefte om op het internet gelijkgestemden te ontmoeten die met dezelfde vragen en problemen worstelen als zij. Dat varieert van een nieuwsgroep voor verzamelaars van antiek, zeldzame ziekten of huishoudelijke issues, tot forums over wetenschap en religie.

Tenslotte zijn er nog steeds sociale netwerken, waar mensen zich bundelen rondom een gemeenschappelijke interesse. Eerder maakten we al kennis met LibraryThing als voorbeeld van een websites rondom boeken. Een heel bekend netwerk in ons vakgebied is Bibliotheek2.0. Het is zeker de moeite waard om de activiteiten op dit netwerk te volgen. Je zult de werking van Bibliotheek2.0 herkennen: ze gebruiken hetzelfde netwerk (NING) als onze cursuscommunity. Je moet echter wel van beide netwerken afzonderlijk lid worden.

Opdracht
opdracht
Het staat je natuurlijk vrij om lid te worden van een sociaal netwerk. Als je het wilt, maak dan een account op een (of meer) van de netwerken hieronder. Er zijn er echter nog veel meer! Hanteer daarbij de naam die je ook voor 7Dingen gebruikt. Speciaal voor deze cursus hebben we een groep aangemaakt in LinkedIn. Als je deelneemt aan LinkedIn kan je daar lid van worden. Schrijf een stukje over je ervaringen op je blog. Wat kan je allemaal doen in deze netwerken, welke mogelijkheden zie je voor de bibliotheek en voor jezelf?

  • Bibliotheek2.0 Ning: de plek waar toekomstgerichte bibliotheekmensen bij elkaar komen. Al meer dan 2500 leden!
  • LinkedIn: vind collega’s en andere professionals, er is een speciale groep voor 7Dingen
  • Hyves: in Nederland het populairste netwerk, vooral onder jongeren
  • Facebook: in de VS het grootste netwerk. Werkt met vele applicaties van derden. Ook in het Nederlands
  • Plaxo Pulse: lid van meerdere sociale netwerken? Volg via deze site wat je vrienden allemaal doen

Achtergrondinformatie

Week 6: Deel je kennis in wiki’s

Waarom? Bijvoorbeeld om kennis te delen binnen de organisatie.

Een wiki is een website die tot doel heeft inhoud over een onderwerp te verzamelen waarbij gebruikers geacht worden zelf bij te dragen aan de inhoud. Meestal is dit voor iedereen toegestaan, in sommige gevallen voor een selecte groep. Een wiki kan openbaar of besloten zijn. Toepassingsmogelijkheden zijn o.a. handboeken of gidsen, cursussen, beschrijvingen van symposia of conferenties.

Het woord wiki is afgeleid van het Hawaiaanse woord ‘wikiwiki’ en betekent ‘zeer snel’. ‘wikiwiki’ is ook de naam van de Shuttlebus die vanaf Honolulu International Airport vertrekt.  

Een van de bekendste voorbeelden van een wiki is de online encyclopedie Wikipedia. In Wikipedia staat een uitvoerig artikel over de Universiteitsbibliotheek.

Andere voorbeelden:

DE BASIS (de verzamelde expertise van Digitaal Erfgoed Nederland);
ICLONWiki (de wiki van het ICLON)
LyricWiki (een wiki met songteksten);
Wiki OB Deventer (over Deventer)
nlbiblioblogs (over web2.0 in bibliotheken)

De informatie op een wiki wordt door de gebruikers (bezoekers) zelf geplaatst, gewijzigd of aangevuld. Daartoe bevat een wiki op elke pagina of artikel een ‘bewerkknop’ waarmee op een eenvoudige manier tekst kan worden bewerkt en opgemaakt. Daarnaast kan met enkele simpele codes structuur in een pagina worden aangebracht. Alle wijzigingen worden door de wiki vastgelegd en zijn ongedaan te maken. Gebruikers die aan dezelfde pagina (of artikel) werken kunnen met elkaar overleggen over de inhoud. Je kunt onder het knopje "geschiedenis" zien dat er veel gewerkt wordt aan de wikipedia pagina over de Universiteitsbibliotheek.

De inhoud kan via een inhoudsopgave hiërarchisch ontsloten worden, maar dit is niet noodzakelijk. Met name het verwijzen van en naar pagina’s (het zgn. hyperlinken) maakt een wiki snel inzichtelijk. Daarnaast hebbende meeste wiki’s een (simpele) zoekfunctie.

Wel of geen succes?
Het idee is dat door het samen vullen van een wiki de kwaliteit van de inhoud toeneemt. Keerzijde is dat het succes afhankelijk is van de bijdragen van de gebruikers. Hoe vaker men verouderde of onjuiste informatie vindt, hoe minder vertrouwen men er in heeft. Over de (on)waarheid van Wikipedia is een interessante uitzending van VPRO’s Tegenlicht gemaakt.

Opdracht
opdrachtBezoek de door 7dingen aangemaakte wiki, en lever een bijdrage aan één van de teksten op deze site. Schrijf ook een stukje over je ervaringen op je blog.

  • Open de startpagina van de 7dingen-wiki.
  • Maak een account aan. Let op: het is handig om je hier opnieuw aan te melden met je gmail-adres.
  • Wanneer je een account hebt aangemaakt kun je eenvoudig een pagina bewerken door een van de links op de startpagina te openen en op "Edit" te klikken.
  • Eventueel kun je ook een nieuwe tekst starten door op "Create a page" te klikken.
  • Vergeet wanneer je nieuwe tekst hebt ingetypt niet op "save" te klikken.

Onder de link "Page history" is te zien wie al eerder bijdragen hebben geleverd aan de tekst.

Wikis in PLain English

Nog eens, maar dan op een andere manier? Bekijk de video Wiki’s in Plain English.  

Wiki’s in bibliotheken.
In een recent artikel (Using wikis in academic libraries, Samuel Kai-Wah Chu; The Journal of Academic Librarianship (2009) 35, 2, 170-176) wordt uitvoerig beschreven hoe wetenschappelijke bibliotheken wiki’s gebruiken.  Het artikel is te vinden via onze Digitale Bibliotheek.

Een van de voorbeelden in dit artikel zijn de subjects guides van een openbare bibliotheek in de USA. In een wiki werken bibliotheekpersoneel en klanten samen aan een verzameling links  waarbij de klanten voornamelijk suggesties kunnen aandragen en commentaar kunnen geven.

Een vergelijkbare wiki is de Biz Wiki van de Ohia University library, waarin klanten en bibliotheekpersoneel samenwerken aan een verzameling bronnen op het gebied van business informatie.

———-

Extra!
Zelf een wiki starten? Er zijn verschillende aanbieders van online wiki-toepassingen, bijvoorbeeld:

Week 5: Deel je boeken met LibraryThing

LibraryThing

Waarom? Van je boekenbezit thuis naar een complete online catalogus die je kunt uitwisselen en vergelijken met andere lezers.

Delen en samenwerken
LibraryThing behoort tot de zogenaamde social networkingsites waarop gebruikers de inhoud leveren en beschikbaar stellen aan anderen. In dit geval gaat het om boeken. Boeken uit eigen bezit, lievelingsboeken, nog-te-lezen boeken of misschien juist boeken waarvan je wenste dat je ze nooit gelezen had.

Wat is LibraryThing?
Met LibraryThing sla je boeken op (tot 200 gratis) in een
eigen online catalogus. De titels importeer je heel eenvoudig uit het bestand van je keuze; bijvoorbeeld uit de KB, de Universiteitsbibliotheek Utrecht, the Library of Congress, Amazon of uit één van 690 andere bibliotheken. LibraryThing is vooral een sociaal netwerk van en voor boekliefhebbers. Er zijn 620.000 deelnemers die tezamen ruim 4 miljoen unieke titels hebben ingevoerd. Met bijna 5000 gebruikersgroepen is het een groot, actief en zich steeds ontwikkelend platform voor lezers. Bekijk de rondleiding en ontdek wat LibraryThing allemaal biedt.

Tags
De boeken die je invoert kun je een beoordeling geven en je kunt ze voorzien van ‘
tags‘. Taggen kun je vergelijken met het toekennen van trefwoorden, maar dan zonder voorgeschreven termen. Iedere gebruiker van LibraryThing is vrij om een boek te beschrijven met de tags die voor haar/hem betekenisvol zijn. Door dit persoonlijk taggen worden sommige (veelgelezen) boeken omgeven door grote ‘tagclouds‘ . Bekijk bijvoorbeeld de omvangrijke tagcloud voor het boek ‘Blind Assassin’ van Margaret Atwood. In de wolk met ruim 900 tags staan bijvoorbeeld ook omschrijvingen zoals ‘already read’, ‘unread’ en ‘unowned’.

LibraryThing en bibliotheekcatalogi
LibraryThing biedt – tegen betaling – ook diensten aan bibliotheken. Met LibraryThing for Libraries wordt informatie uit LibraryThing gelinkt aan de boeken in de catalogus. Tags worden ‘opgeschoond’ meegeleverd, dus zonder de ‘persoonlijke’ trefwoorden. De Universiteitsbibliotheek Utrecht maakt gebruik van LibraryThing, en als je ‘Blind Assassin’ in de catalogus opzoekt, zijn de 900 tags uit LibraryThing teruggebracht tot een wolkje van 15 tags. Deze tags overlappen slechts gedeeltelijk de trefwoorden uit de catalogus. De tag ‘Booker Prize’ is bijvoorbeeld een nuttige toevoeging.

opdrachtMaak een online catalogus met LibraryThing. Zoek een favoriet boek op in LibraryThing; hoe is het getagd? Zie je een toepassing voor LibraryThing in onze bibliotheek? Schrijf (hierover) op je blog, en plaats daar ook een link naar je pagina in LibraryThing. Wil je je blog daar niet voor gebruiken, word dan lid van de groep 7Dingen in LibraryThing. Je kunt ook alletwee doen! http://www.librarything.com/groups/7dingenleiden.


Je eigen online catalogus
Open LibraryThing en klik aan de rechterzijde op  ‘Word nu lid’ / ‘Join Now’ ; Je kunt dezelfde gebruikersnaam en wachtwoord kiezen die je al gebruikt voor je Gmail:

  • ga naar ‘Profiel’, vervolgens naar  ‘Mijn profiel/instelling bewerken’ (aan de rechterzijde) en vul de velden in die je nodig vindt (een e-mailadres is handig om zonodig later je wachtwoord op te vragen);
  • open het tabblad ‘Toevoegen’
  • vul de titel- of auteursgegevens in van het boek dat je wilt invoeren, en zoek het op in een van de grote bibliotheekcatalogi zoals die van de KB. Nadat je de juiste titel hebt geselecteerd wordt de verwijzing automatisch toegevoegd aan je verzameling;
  • zet de titel "in bewerking" door te klikken op het potloodje en voer een paar tags in, gescheiden door een komma.Voeg op dezelfde manier nog minstens 5 boeken toe en bekijk het resultaat onder ‘Mijn Boeken’. Bekijk ook welke tags er aan de boeken zijn gegeven. De presentatiemogelijkheden kunnen worden gewijzigd door op het “edit”-icoon te klikken na “Stijlen A|B|C|D|E”. Bekijk ook de andere opties onder de verschillende navigatietabs.

LibraryThing groepen
In LibraryThing kun je je aanmelden bij groepen. Deze groepen bestaan uit LibraryThing-gebruikers die samen discussiëren over bepaalde boeken. Klik, om een overzicht te krijgen van de bestaande groepen, op de tab ‘Groepen’ / ‘Groups’. Aan de rechterkant van de pagina vind je ook de mogelijkheid om te zoeken naar bepaalde groepen. Je kunt door bepaalde zoektermen in te geven op zoek gaan naar groepen die in specifieke onderwerpen geïnteresseerd zijn. Er is ook een groep aangemaakt voor deze cursus. Je kunt deze groep vinden door te zoekterm ‘7dingen’ te gebruiken. Meld je vervolgens aan bij deze groep door in de rechterkant van de pagina te klikken op ‘Aansluiten bij deze groep’ / ‘Join this group’. Wanneer je klikt op ‘Tijdsbeeld van deze groep’ / ‘Zeitgeist of this Group’ kun je zien welke boeken binnen deze groep het meeste zijn toegevoegd.

RSS-feed van je toegevoegde boeken
Je ‘onlangs toegevoegde boeken’ zijn ook door middel van een RSS-widget zichtbaar te maken op je persoonlijke pagina op 7dingen.ning.com. Doe het volgende:

  • Ga op LibraryThing naar ‘Profiel’ / ‘Profile’
  •  Klik rechtsonderaan met de rechtermuiisknop op het “XML”-icoontje voor de tekst ‘Onlangs toegevoegde boeken’ / ‘Recently added books’
  • Kies ‘Snelkoppeling kopiëren’ / ‘Copy Shortcut’
  • Ga naar je eigen pagina op de ning-website en klik in de linkerkolom, onder RSS, op de knop ‘bewerken’.        
  • Plak in het tekstvak ‘URL’ het adres van de RSS-feed, en klik op ‘opslaan’.
  • Vervolgens verschijnen in de linkerkolom de boeken die je het meest recent hebt toegevoegd aan je LibraryThing-bibliotheek.

Voeg je nooit meer wat toe, dan is dit natuurlijk wel wat saai;). Heb je al je blog toegevoegd aan NING dan moet je een extra RSS via de optie "toepassingen toevoegen" aanmaken.  

Een link naar LibraryThing vanaf je blog
Als je gebruikt maakt van je Leidse weblog (b2evolution) kun je een link naar je LibraryThing-profiel toevoegen door de volgende stappen te volgen: 

  • Log in op je weblog
  • Klik op Dashboard > Blog Settings > Widgets
  • Klik onder “Sidebar” op “Add Widget” en kies vervolgens “Free HTML”.
  • Geef het tekstvak eerst een titel en plak hierna de volgende code in het tekstvak (onder “Block Content”):

    <a href="http://www.librarything.com/profile/[username]"><img src="http://www.librarything.com/pics/librarything1.png" /></a>

    N.B. de tekst [username] moet vervangen worden door jouw eigen LibraryThing-gebruikersnaam.

  • Wanneer je hierna op “Update” klikt verschijnt in de rechterkolom een link naar jouw LibraryThing-profiel. 
  • Als je gebruik maakt van een WordPressblog kun je een grafische verwijzing maken naar je boekencollectie in LibraryThing door dezelfde code plakken in een tekst-widget.

    • Open je blog en voeg tekst-widget aan je sidebar toe (Ontwerp, widgets);
    • Klik met je muis op ‘bewerken’ in de tekst-widget;
    • Plak de onderstaande code in het grote tekstveld (klik op onderstaande code om een Worddocument te openen):

      <a href="http://www.librarything.com/profile/[username]"><img src="http://www.librarything.com/pics/librarything1.png" /></a>

      N.B. vervang de tekst [username] door jouw eigen LibraryThing-gebruikersnaam.

    • geef de tekst-widget een naam (bijv. LibraryThing, of LT);
    • sluit de widget af door op ‘wijzigen’ te klikken;
    • klik op ‘Bewaar wijzigingen’ , en bekijk het resultaat.

    Is de afbeelding te breed of te small voor je sidebar dan kun je dat veranderen door in de code bij ‘width=150′ het getal aan te passen.

    Als je niet met WordPress (of LiveJournal) maar bijvoorbeeld met Blogger blogt, kun je LibraryThing een code laten aanmaken. Open hiervoor de volgende URL: http://www.librarything.com/widget. Je kunt je voorkeuren voor de presentatie aangeven en LibraryThing genereert een (java-script)code die je in een widget plaatst. Zie onder het menu ‘Extra’ bij de optie widget maken (deze link werkt alleen als je ingelogd bent). 

    Enkele artikelen over taggen: